Nowy kościół murowany pod wezwaniem Świętych Apostołów: Szymona i Judy Tadeusza


powrót do strony: zabytki
W roku 1913 z inicjatywy miejscowego proboszcza księdza Jana Madeja rozpoczęto w Białce budowę nowego kościoła. Plany opracował znany krakowski architekt Franciszek Mączyński (1874 - 1947). Dnia 28 października 1918 roku dziekan nowotarski ksiądz Piotr Krawczyński dokonał poświęcenia kamienia węgielnego w zasklepionej i wytynkowanej już budowli. Kościół konsekrował sufragan krakowski Anatol Nowak w dniu 7 sierpnia 1921 roku.
Jest to budowla trójnawowa, halowa, z prezbiterium zamkniętym trójbocznie i wieżą usytuowaną z lewej strony elewacji frontowej. Po obu stronach prezbiterium białczańskiej świątyni znajdują się obszerne prostokątne przybudówki; jedna z nich, po prawej stronie, otwarta do wnętrza kościoła pełni rolę kaplicy, druga przeznaczona jest na zakrystię. Nawa główna ma sklepienie krzyżowe, a jej podział na trzy przęsła zaakcentowane jest gurtami  spływającymi na niewydatne lizeny. Podobne sklepienia krzyżowe otrzymały nawy boczne otwierające się do nawy głównej półkolistymi arkadami. W elewacjach zewnętrznych dominuje cegła, kamieniem natomiast obłożone są ościeża okienne i drzwiowe, skarpy, ściana szczytowa (przesłania ją częściowo obszerny przedsionek) oraz dolna część wieży. Tu trzeba dodać, że budowę wieży dokończył dopiero w 1993 roku, zgodnie z pierwotnym rozwiązaniem architektonicznym, obecny Proboszcz - ks. dziekan Stanisław Maślanka.
Ołtarz główny został wykonany z mosiądzu w Krakowie w 1912 roku według projektu Jana Szczepkowskiego (1878 - 1946), później jednego z najwybitniejszych rzeźbiarzy dwudziestolecia międzywojennego.
Ołtarz został zakupiony do kościoła w Białce i tu ustawiony w 1921 roku. Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej znajdujący się w tym ołtarzu ufundowany został w roku 1916 jako wotum za uratowanie Białki od zniszczeń wojennych; wykonała go firma brązownicza Kopczyńskiego w Krakowie. Za zasłonę tego obrazu służy obraz patronów kościoła Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza.
Ściany świątyni pokrywa polichromia. Starsze freski wykonane w roku 1953 przez zespół pod kierunkiem Feliksa Paszkowskiego zajmują ściany zamykające nawy boczne. Na lewej ścianie widnieje przedstawienie Matki Boskiej Różańcowej ze Świętym Dominikiem, któremu asystuje Święty Jacek (z figurą Madonny z Dzieciątkiem na ręku). Fresk po prawej stronie przedstawia: hołdy od hierarchów Kościoła i prostego ludu. Dostojnikami tymi są: papież Pius XI i kardynał Adam Stefan Sapieha.
Nowsza polichromia powstała w 1981 roku z inicjatywy ówczesnego Proboszcza - księdza Stanisława Brody. Na filarach przedstawieni zostali Ewangeliści, Apostołowie Piotr i Paweł oraz polscy święci w osobach Alberta Chmielowskiego i Rafała Kalinowskiego. W górnych partiach ścian prezbiterium i nawy dojrzeć można symbole Kościoła: Pelikana i Baranka oraz postacie aniołów.
Nad wejściem do zakrystii wisi kopia obrazu Jana Baptysty Pittoniego przedstawiająca pokutującą Marię Magdalenę. Oryginał namalowany w latach 1740 - 1750, znajduje się w jednym z ołtarzy bocznych w kościele Mariackim w Krakowie.
W kaplicy, wśród feretronów znajduje się rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Zwraca w niej uwagę szeroka, pełna twarz Maryi, dla której modelem mogła by być głowa gaździny. Można przypuszczać, że było to dzieło wspomnianego już Wojciecha Kułacha (Wawrzeńcoka). Tęga Matka Boska niesie bez trudu Jezusa i zdaje się mówić: "co mi zrobicie ja niosę Pana Jezusa". Zupełnie, jakby hruba gaździna dostąpiła tego zaszczytu i pełna namaszczenia wystąpiła przed ludźmi, a Jezusek "założył z elegancją nóżkę na nóżkę i siedząc prościutko, błogosławi ludziom".
Wnętrze nowego kościoła dopełniają organy z 1906 roku wprawione w pięcioosiowy barokowo  klasycystyczny prospekt oraz miedziana chrzcielnica wykonana przez Stefana Pichela w Krakowie w roku 1898. Oba te sprzęty przeniesione zostały ze starego kościoła.
Na koniec wspomnieć trzeba o ambonie, stallach i ławkach. Ich zdobnictwo zaczerpnięte zostało ze sztuki góralskiej, stąd więc ryzowane gadziki, rozety, leluje czy kołkowania widoczne na tych sprzętach.


© 2001, Alina Pilch, Białka Tatrzańska latem i zimą, wydanie własne.
© 1995, fot.: W. Smolak

<< powrót do strony "zabytki"